Boek
Nederlands

Elke vriendschap met mij is verderfelijk : brieven 1927-1938

Joseph Roth (auteur), Stefan Zweig (auteur), Heinz Lunzer (nawoord)
+1
Elke vriendschap met mij is verderfelijk : brieven 1927-1938
×
Elke vriendschap met mij is verderfelijk : brieven 1927-1938 Elke vriendschap met mij is verderfelijk : brieven 1927-1938

Elke vriendschap met mij is verderfelijk : brieven 1927-1938

Joseph Roth (auteur), Stefan Zweig (auteur), Heinz Lunzer (nawoord)
In de reeks:
Briefwisseling tussen de twee joods-Oostenrijkse auteurs gedurende de opkomst van het nazisme in Duitsland.
Titel
Elke vriendschap met mij is verderfelijk : brieven 1927-1938
Auteur
Joseph Roth Stefan Zweig
Nawoord
Heinz Lunzer
Vertaler
Els Snick
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Duits
Oorspr. titel
Jede Freundschaft mit mir ist verderblich : Briefwechsel 1927-1938
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij De Arbeiderspers, © 2018
419 p.
ISBN
9789029517232 (paperback)

Besprekingen

De brieven van gisteren

Brieven. De reeks Privé-domein viert zijn 300ste aflevering met de brieven van Joseph Roth en Stefan Zweig. 'Ikzelf ben een klaagmuur, een puinhoop', aldus Roth, 'U kent de genade van het geluk en de ware wereldse genoegens.'

De boeken van Joseph Roth (1894-1939) en Stefan Zweig (1881-1942) beleven een revival. Roths Radetzkymars, over het verval van de Habsburgse monarchie, is een roman uit 1932 maar dook zelfs in 2018 een paar keer op in de eindejaarslijstjes van De Standaard der Letteren. Zweig raakt dan weer een gevoelige snaar met De wereld van ­gisteren. In die memoires, geschreven vlak voor zijn zelfmoord in 1942, getuigt hij hoe zijn zekere omgeving uit elkaar spatte door politiek conflict.

Wie niet genoeg krijgt van Roth en Zweig, kan zich nu storten op de brieven die ze elkaar schreven. Aan de oorspronkelijke Duitse publicatie uit 2011 ging jaren puzzelwerk vooraf. Vertaalster Els Snick - al jaren een enthousiaste pleitbezorger van Joseph Roth - zorgde nu voor een Nederlandse vertaling.

Dat Roth en Zweig bevriend raakten, stond niet in de sterren geschreven. Zweig groeide op in een familie van rijke, geassimileerde Joden in Wenen. Hij maakte zijn entree als schrijver op het h…Lees verder

Twee schrijfbroeders en de drank

De correspondentie tussen Joseph Roth en Stefan Zweig laat een complexe vriendschap zien.

Vanaf den beginne was van gelijkheid geen sprake, en misschien daarom bleven ze elkaar tot het einde toe vousvoyeren. Joseph Roth (1894-1939) was een in Wenen en omstreken bekende Joodse journalist en romanschrijver, die zonder vast adres in hotels verbleef en een drankprobleem had dat hem behalve financiële ook lichamelijke ongemakken bezorgde. Stefan Zweig (1881-1942) was een stuk ouder, en wereldberoemd als Joodse auteur van novellen en romans, welgesteld en bereisd, met als basis zijn grote huis in Salzburg, en toen hij bij zichzelf een hardnekkig nicotineprobleem vaststelde, kapte hij radicaal met roken.

De twee raakten bevriend. Ze correspondeerden vooral in de jaren dertig intensief, toen ze beiden de wijk namen uit Oostenrijk (dat in 1938 werd ingelijfd bij het Derde Rijk), en in Londen, Parijs en Amsterdam neerstreken, bezorgd om hun vaderland, Europa, en hun lot; elkaar lezend en elkaar aanmoedigend.

Wat ik zou willen, schrijft Zweig in 1929, is vrijhei…Lees verder

Briefwisseling tussen de twee joodse auteurs die beiden als Oostenrijkers na de machtsovername door de nazi's in ballingschap leefden en er ten slotte aan onderdoor gingen. De brieven – veruit de meeste zijn van Roth – geven een goed beeld van de fatale situatie en de ontreddering die de joodse intellectuelen in die tijd teisterde. Ze bieden vooral een goed beeld van Roth, die met zijn alcoholisme, financiële verkwisting, huwelijksproblematiek en lichamelijke kwalen veel klaagt over het lot dat hem kwelt. Maar Roth voorziet ook scherp welke wending de geschiedenis zal nemen en neemt zijn collega-schrijver, die hem met geld ondersteunt, soms stevig de maat. Voor de kenners van het werk van Zweig ('Die Welt von gestern') en Roth ('Radetzkymarsch') een waardevolle biografische uitgave.

Jammerklachten en nuchter commentaar

De armlastige Joseph Roth manipuleerde de goedburgerlijke Stephan Zweig flink, blijkt uit hun briefwisseling. De Joodse schrijvers voelden zich sterk verwant.

M eer dan dertig jaar geleden had ik een Zwitsers vriendje. Zijn ouders vonden het maar niets dat hun zoon met een buitenlandse ging. Toch besloot zijn moeder dat ze haar al dan niet toekomstige schoondochter beter Duits zou leren. Daarom leende ze me twee boeken: de autobiografie van de actrice en zangeres Hildegard Knef en 'Radetzkymarsch' van Joseph Roth. Boeken, vond ze, die geschikt waren voor Anfänger.

Lichte kost dus. Knef had vast niets tegen die classificering gehad. Maar Roth had zich in zijn graf omgedraaid, had hij dit geweten. Of hij had, waarschijnlijker nog, woedend en moedeloos tegelijk geroepen dat dit zijn lot was: dat zijn romans alleen nog werden gelezen door argeloze huisvrouwen en jonge meisjes die de strekking van zijn verhalen niet begrepen. Dat dit de vrucht was van zijn jarenlange geploeter en een leven in armoede: 's werelds onbegrip.

Zo tenminste komt Roth naar voren in de correspondentie met zijn oudere collega Stefan Zweig, een brief…Lees verder

Over Joseph Roth

Moses Joseph Roth (Brody, 2 september 1894 – Parijs, 27 mei 1939) was een Joods-Oostenrijks schrijver en journalist.

Biografie

Roth werd geboren in een Joodse familie en groeide op in Brody in Galicië. Dit stadje bevond zich in de oostelijke uithoeken van het toenmalig Oostenrijk-Hongaarse Keizerrijk, nu Oekraïne en Polen. De Joodse cultuur speelde een belangrijke rol in het leven van de stad. Roth groeide op bij zijn moeder Maria Grübel en haar familieleden. Zijn vader, de koopman Nachum Roth, heeft hij nooit gekend. Het waren de nadagen van het Habsburgse Rijk.

Anders dan andere Joodse kinderen ging de jonge Roth niet naar een cheider (Jiddisch-Hebreeuwse religieuze basisschool) maar vanaf zijn 7e naar een naar Baron Hirsch vernoemde openbare basisschool. Vanaf 1905 volgde hij het onderwijs aan het Kronprinz Rudolfgymnasium, waar hij de Duitse klassieke literatuur ontdekte en met het geassimileerde jodendom in aanraking…Lees verder op Wikipedia

Suggesties